मुलांच्या आरोग्याशी खेळणाऱ्या जंक फूडविरोधात कारवाईची मागणी; चिप्स-कुरकुरे प्रदर्शनावर निर्बंध घाला

सावर्डे (विनायक सावंत) : राज्यभरातील किराणा दुकाने, पानटपऱ्या, सुपरमार्केट आणि विविध विक्री केंद्रांबाहेर आकर्षक पद्धतीने लटकवण्यात येणाऱ्या चिप्स, कुरकुरे आणि अन्य जंक फूडच्या पॅकेटांमुळे लहान मुलांच्या आरोग्यावर विपरीत परिणाम होत असल्याची चिंता व्यक्त केली जात आहे. या पार्श्वभूमीवर अशा उत्पादनांच्या विक्री आणि प्रदर्शनाबाबत नियमावली तयार करून प्रभावी कारवाई करावी, अशी मागणी आता जोर धरू लागली असून चिपळूण तालुक्यातही याचे पडसाद उमटू लागले आहेत.
सध्या बहुतांश दुकानांच्या प्रवेशद्वाराजवळ किंवा मुलांच्या सहज नजरेस पडतील अशा उंचीवर रंगीबेरंगी चिप्स व स्नॅक्सची पाकिटे मोठ्या प्रमाणात लावली जातात. आकर्षक पॅकेजिंग, चमकदार रंग आणि वेगवेगळ्या आकारांमुळे लहान मुले सहजपणे या पदार्थांकडे आकर्षित होतात. परिणामी, पालकांसोबत बाजारात आलेली मुले या पदार्थांचा हट्ट धरतात आणि अनेकदा पालकांनाही तो पूर्ण करावा लागतो.

आरोग्यतज्ज्ञांच्या मते, प्रक्रिया केलेल्या जंक फूडचे वारंवार सेवन केल्याने मुलांच्या आहारातील संतुलन बिघडण्याची शक्यता असते. अशा पदार्थांमध्ये जास्त प्रमाणात मीठ, तेल, परिष्कृत कार्बोहायड्रेट तसेच विविध कृत्रिम घटकांचा समावेश असतो. त्यामुळे मुलांचा कल घरगुती पौष्टिक आहाराऐवजी पॅकेज्ड स्नॅक्सकडे वळत असून त्यांच्या शारीरिक वाढीवर आणि एकूण आरोग्यावर परिणाम होण्याचा धोका वाढत आहे.

आज अनेक घरांमध्ये मुलांना भूक लागल्यानंतर पोळी-भाजी, डाळ-भात किंवा फळांऐवजी चिप्स आणि कुरकुरेच हवे असतात. यामागे केवळ चवच नाही, तर दुकानांमधील सातत्याने दिसणारे आकर्षक प्रदर्शनही कारणीभूत असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे.

व्यापाऱ्यांना व्यवसाय करण्याचा पूर्ण अधिकार असला तरी मुलांच्या आरोग्याचा विचार करता अशा उत्पादनांचे प्रदर्शन कुठे आणि कशा पद्धतीने करावे, याबाबत काही मार्गदर्शक तत्त्वे असावीत, अशी मागणी जागरूक पालकांकडून होत आहे. विशेषतः दुकानांच्या प्रवेशद्वारावर किंवा मुलांच्या उंचीवर अशा वस्तूंची मांडणी टाळण्याबाबत विचार करण्याची गरज व्यक्त केली जात आहे.

यासंदर्भात महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी या विषयाकडे गांभीर्याने लक्ष द्यावे, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे. तज्ज्ञ समिती स्थापन करून जंक फूडच्या प्रदर्शनाचा मुलांच्या खरेदीच्या सवयींवर होणारा परिणाम अभ्यासावा तसेच व्यापारी संघटना, पालक, पोषणतज्ज्ञ आणि आरोग्य क्षेत्रातील तज्ज्ञांशी चर्चा करून संतुलित धोरण तयार करावे, अशीही मागणी होत आहे.

दरम्यान, जंक फूडच्या विक्रीवर बंदी घालणे हा उद्देश नसून ग्राहकांच्या निवडीचे स्वातंत्र्य अबाधित ठेवत मुलांना अनावश्यक प्रलोभनांपासून दूर ठेवण्याचा प्रयत्न व्हावा, असे मत व्यक्त होत आहे. शाळांमध्ये पोषण शिक्षण, पालकांसाठी जनजागृती मोहीम आणि मुलांना संतुलित आहाराचे महत्त्व पटवून देणारे उपक्रम राबविण्याचीही गरज अधोरेखित करण्यात येत आहे.
आज कुपोषणाबरोबरच बाललठ्ठपणा आणि असंतुलित आहाराच्या समस्या वाढत असताना प्रतिबंधात्मक उपाययोजनांना प्राधान्य देणे गरजेचे असल्याचे मत तज्ज्ञांकडून व्यक्त होत आहे.

मुलांच्या आरोग्याच्या दृष्टीने जंक फूडच्या अतिआकर्षक प्रदर्शनावर नियंत्रण ठेवण्याबाबत व्यापक चर्चा होणे ही काळाची गरज असल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे.