मुंबई: राज्यभरात पावसाची चातकाप्रमाणे आतुरतेने वाट पाहणाऱ्या नागरिकांसाठी आणि बळीराजासाठी अत्यंत निराशाजनक बातमी समोर आली आहे. नैऋत्य मोसमी पावसाची (मान्सून) वाटचाल सध्या पूर्णपणे मंदावली असून, प्रशांत महासागरात विकसित होत असलेल्या अल निनोच्या प्रभावामुळे यंदा मान्सूनचा वेग कमी झाला आहे. हवामान विभागाने दिलेल्या अंदाजानुसार, जून महिन्यात सरासरीपेक्षा कमी पावसाची शक्यता वर्तवण्यात आली असून, देशातील एकूण ७२३ जिल्ह्यांपैकी केवळ १०३ जिल्ह्यांमध्येच आतापर्यंत सामान्य पाऊस झाला आहे. म्हणजेच देशाच्या तब्बल ४० टक्के भागात सामान्यपेक्षा कमी पाऊस नोंदवला गेला आहे. बंगालच्या उपसागरात मजबूत कमी दाबाचे क्षेत्र तयार न झाल्यामुळे ही परिस्थिती निर्माण झाली असून, मान्सूनच्या या मंद गतीमुळे मध्य भारतात ४ ते १६ जून या कालावधीत सर्वाधिक ६५ टक्के पावसाची तूट नोंदवली गेली आहे. खरीप पिकांच्या पेरणीचा हाच मुख्य काळ असल्याने मान्सूनची ही मंदावलेली गती केवळ हवामानाचा विषय न राहता कोट्यवधी शेतकरी आणि देशाच्या अन्नसुरक्षेशी संबंधित गंभीर विषय बनली आहे. ४ जून रोजी केरळमध्ये दाखल झालेला मान्सून गेल्या ७ दिवसांपासून तेलंगणातील भद्राचलम येथेच स्थिरावल्यामुळे महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश आणि छत्तीसगडमध्ये पावसाचे आगमन लांबले आहे.
या पार्श्वभूमीवर पुढील दोन ते तीन दिवस महाराष्ट्रातील बहुतांश भागांना तीव्र उष्णतेच्या लाटा आणि दमट हवामानाचा सामना करावा लागणार आहे. हवामान विभागाने १९ जूनपर्यंत पालघर, ठाणे, मुंबई, रायगड, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग, धुळे, जळगाव, नाशिक, सोलापूर, छत्रपती संभाजीनगर, जालना, परभणी, बीड, हिंगोली आणि नांदेड या जिल्ह्यांमध्ये उष्ण व दमट हवामानाची शक्यता वर्तवली आहे; तर विदर्भातील अकोला, अमरावती, बुलढाणा, वर्धा आणि यवतमाळ या जिल्ह्यांना उष्णतेच्या लाटेचा ‘यलो अलर्ट’ जारी करण्यात आला आहे. केवळ गडचिरोली, चंद्रपूर आणि भंडारा जिल्ह्यांमध्ये काही ठिकाणी मेघगर्जनेसह हलक्या पावसाची शक्यता आहे. असे असले तरी, मान्सूनपूर्व घडामोडी आणि स्थानिक प्रणालींमुळे देशातील बहुतेक राज्यांमध्ये पारा ४० अंश सेल्सिअस किंवा त्याखाली असल्याने मध्य प्रदेश, राजस्थान, उत्तर प्रदेश, गुजरात, बिहार, महाराष्ट्र, तेलंगणा आणि ओडिशाला सध्या तीव्र उष्णतेपासून काहीसा दिलासा मिळाला आहे. सध्याचा अल निनोचा प्रभाव कमकुवत झाल्यावर मान्सूनचे वारे पुन्हा वेगाने वाहतील आणि पुढील ४-५ दिवसांत मान्सून महाराष्ट्र, कर्नाटक व छत्तीसगडमध्ये पुढे सरकण्यासाठी अनुकूल परिस्थिती निर्माण होऊ शकते.
दरम्यान, देशातील इतर भागांतील हवामानाचा अंदाज पाहिल्यास, १८ जून रोजी बिहार, झारखंड, ओडिशा, पश्चिम बंगाल, सिक्कीमसह आसाम, मेघालय, अरुणाचल प्रदेश, तामिळनाडू, पुद्दुचेरी आणि कर्नाटकच्या काही भागांमध्ये मुसळधार पाऊस पडू शकतो; तसेच राजस्थान, मध्य प्रदेश, छत्तीसगड आणि विदर्भात ४० ते ६० किमी प्रतितास वेगाने जोरदार वारे वाहून मेघगर्जनेसह पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. यानंतर १९ जून रोजी सिक्कीम, उत्तर बंगाल, आसाम आणि मेघालयमध्ये मुसळधार पावसाचा जोर कायम राहील, तर राजस्थान, मध्य प्रदेश, झारखंड, ओडिशा आणि पश्चिम बंगालमध्ये जोरदार वाऱ्यासह पावसाची शक्यता असून तामिळनाडू, पुद्दुचेरी, कर्नाटक आणि महाराष्ट्राच्या काही भागांमध्येही पाऊस सुरू राहण्याचा अंदाज हवामान विभागाने वर्तवला आहे.
