नवी दिल्ली: अमेरिका आणि इराण यांच्यात अवघ्या दोन दिवसांपूर्वी झालेल्या ऐतिहासिक शांतता कराराची अंमलबजावणी सुरू होण्यापूर्वीच त्यावर संकटाचे ढग दाटले असून पश्चिम आशियात पुन्हा एकदा युद्धाचा मोठा भडका उडाला आहे. एका बाजूला इस्रायली सैन्याने दक्षिण लेबनॉनमध्ये रात्रभर भीषण बॉम्बहल्ले केले असून, यात किमान १६ जणांचा दुर्दैवी मृत्यू झाला आहे, तर दुसऱ्या बाजूला या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर स्वित्झर्लंडमध्ये होणारी अमेरिका-इराण यांच्यातील अत्यंत महत्त्वाची शांतता चर्चा तूर्त पुढे ढकलण्यात आली आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन यांच्या प्रमुख उपस्थितीत बुधवारी फ्रान्समधील ऐतिहासिक व्हर्साय पॅलेसमध्ये अमेरिका आणि इराण यांच्यात प्राथमिक शांतता करारावर स्वाक्षऱ्या करण्यात आल्या होत्या. पश्चिम आशियात सुरू असलेले भीषण युद्ध थांबवणे हा या कराराचा मुख्य उद्देश होता आणि त्यात लेबनॉनसह सर्व आघाड्यांवरील लष्करी कारवाया तात्काळ थांबवण्याचे स्पष्ट नमूद करण्यात आले होते. या करारानुसार किमान ६० दिवसांसाठी युद्धविराम वाढवण्यावर दोन्ही देशांमध्ये सहमती झाली होती, मात्र या ऐतिहासिक घडामोडीनंतर लगेचच इस्रायली सैन्याने दक्षिण लेबनॉनमधील हिजबुल्लाच्या तळांवर जोरदार हवाई हल्ले सुरू केल्याने शांततेचे हे प्रयत्न संकटात सापडले आहेत.
या संपूर्ण लष्करी कारवाईबाबत इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी माघार घेण्यास स्पष्ट नकार दिला असून, हिजबुल्लाकडून असलेला धोका पूर्णपणे संपुष्टात येईपर्यंत इस्रायली सैन्य लेबनॉनमध्येच तैनात राहील, अशी आक्रमक भूमिका त्यांनी घेतली आहे. दरम्यान, १४ कलमी प्राथमिक कराराला कायमस्वरूपी शांततेचे स्वरूप देण्यासाठी शुक्रवारी स्वित्झर्लंडमधील ब्युर्गेनस्टॉक रिसॉर्ट येथे दोन्ही देशांदरम्यान तांत्रिक स्तरावरील अत्यंत महत्त्वाची चर्चा होणार होती, मात्र ती आता पूर्णपणे रद्द करण्यात आली आहे. या चर्चेचे नेतृत्व करणारे अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष जेडी व्हान्स यांनी आपला स्वित्झर्लंड दौरा पुढे ढकलला असून, व्हाईट हाऊसने यामागे ‘लॉजिस्टिक’ म्हणजेच व्यवस्थापनाशी संबंधित अडचणी असल्याचे कारण दिले आहे. दुसरीकडे, हिजबुल्ला समर्थक माध्यमाच्या वृत्तानुसार, लेबनॉनवरील इस्रायलच्या या सातत्यपूर्ण आणि भीषण हल्ल्यांच्या निषेधार्थ इराणने आपले शिष्टमंडळ स्वित्झर्लंडला पाठवण्यास थेट नकार दिला आहे.
या मोठ्या घडामोडींनंतर अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष जेडी व्हान्स यांनी इस्रायलला अत्यंत कठोर शब्दांत इशारा दिला असून, सध्याच्या घडीला संपूर्ण जगात इस्रायलप्रती सहानुभूती बाळगणारे एकमेव राष्ट्रप्रमुख म्हणजे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आहेत, असे वक्तव्य त्यांनी केले आहे. व्हान्स यांच्या या वक्तव्यावरून अमेरिकेला इस्रायलच्या या आक्रमक भूमिकेबाबत प्रचंड नाराजी असून युद्ध थांबवण्यासाठी त्याच्यावर आंतरराष्ट्रीय स्तरावरून मोठा राजकीय दबाव आणला जात असल्याचे स्पष्ट संकेत मिळत आहेत. मात्र, इस्रायलच्या या ताज्या हल्ल्यांमुळे आणि स्वित्झर्लंडमधील शांतता चर्चेला लागलेल्या मोठ्या ब्रेकमुळे हा ऐतिहासिक करार आता पूर्णपणे अधांतरी लटकला आहे. जर लेबनॉनमधील हा रक्तरंजित संघर्ष तातडीने थांबला नाही, तर जगाला शांततेची मोठी आशा दाखवणारा हा अत्यंत महत्त्वाचा राजनैतिक प्रयत्न पूर्णपणे अपयशी ठरण्याची भीती आता आंतरराष्ट्रीय तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे.
