क्लिक केल्यावर खरंच खाते रिकामे होते का?
डिजिटल व्यवहारांच्या जगात आघाडीवर असलेल्या गुगल पे कंपनीने आता लहान मुलांसाठी एक अत्यंत उपयुक्त आणि नाविन्यपूर्ण ‘पोकी मनी’ हे फीचर सादर केले आहे. विशेषतः पालकांना आपल्या मुलांच्या दैनंदिन खर्चावर नियंत्रण ठेवता यावे आणि त्यांना लहानपणापासूनच पैशांच्या नियोजनाची सवय लागावी, या उद्देशाने हे नवीन पाऊल उचलण्यात आले आहे. या फीचरच्या माध्यमातून पालकांना आपल्या मुलांसाठी एक डिजिटल पॉकेट मनी खाते तयार करता येणार असून त्याद्वारे मुले सुरक्षितपणे मर्यादित व्यवहार करू शकणार आहेत. पालकांना या खात्यावर पूर्णतः लक्ष ठेवण्याची सोय देण्यात आली असून मुले नेमका कुठे आणि किती खर्च करत आहेत, याची माहिती रिअल टाइममध्ये पालकांना मिळणार आहे.
सध्याच्या काळात रोकड ऐवजी डिजिटल व्यवहारांचे प्रमाण वाढल्याने मुलांमध्ये पैशांच्या मूल्याबाबत जागरूकता निर्माण करणे आवश्यक झाले आहे. गुगल पे चे हे ‘पोकी मनी’ फीचर मुलांसाठी एका मर्यादेपर्यंतच व्यवहार करण्याची मुभा देते, ज्यामुळे उधळपट्टीवर आपोआप लगाम बसणार आहे. हे फीचर वापरण्यासाठी पालकांच्या गुगल पे खात्याशी मुलांचे खाते जोडले जाईल, मात्र सुरक्षा मानकांचे काटेकोर पालन करण्यात आले आहे. या सुविधेमुळे मुलांना केवळ पैसे खर्च करणेच नाही, तर बचतीचे महत्त्वही समजण्यास मदत होईल, असा विश्वास तंत्रज्ञान क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे. येत्या काळात हे फीचर सर्व युजर्ससाठी टप्प्याटप्प्याने उपलब्ध करून दिले जाणार असून पालकांकडून या निर्णयाचे स्वागत होत आहे.
गुगल पे ‘पॉकेट मनी’ फिचरबाबत सध्या सोशल मीडियावर आणि विविध माध्यमांतून अनेक अफवा पसरवल्या जात असून, त्याबाबत अधिकृत माहिती आणि स्पष्टता असणे आवश्यक आहे. या नवीन फिचरच्या नावाखाली काही चुकीची माहिती पसरवली जात असल्याने नागरिकांनी सतर्क राहणे गरजेचे आहे.
अगदी साध्या आणि सोप्या भाषेत सांगायचे तर,
‘पोकी मनी’ म्हणजे तुमच्या मुलांसाठीचे ‘डिजिटल पाकीट’ आहे. जसे आपण मुलांना खाऊसाठी रोख पैसे देतो, तसेच हे डिजिटल पैसे आहेत.
याची कार्यपद्धती खालीलप्रमाणे आहे:
१. पालकांचे पूर्ण नियंत्रण:
मुलांना हे पैसे वापरण्यासाठी स्वतःच्या बँक खात्याची गरज नाही. पालकांच्या गुगल पे खात्यातूनच हे ‘पोकी मनी’ पाकीट जोडलेले असते. पालकांनी ठरवून दिलेली ठराविक रक्कमच मुले खर्च करू शकतात.
२. खर्च करण्याची मर्यादा:
मुले किती पैसे खर्च करू शकतात, याची मर्यादा पालक स्वतः ठरवू शकतात. समजा तुम्ही १०० रुपयांची मर्यादा ठेवली, तर मुले त्यापेक्षा जास्त खर्च करू शकणार नाहीत. यामुळे मुलांच्या उधळपट्टीवर आपोआप अंकुश राहतो.
३. प्रत्येक व्यवहारावर लक्ष:
मुलाने कुठे आणि किती पैसे खर्च केले, याचा मेसेज लगेच पालकांच्या फोनवर येतो. त्यामुळे मुले नेमके काय विकत घेत आहेत, यावर पालकांचे पूर्ण लक्ष असते.
४. सुरक्षितता:
मुले फक्त सुरक्षित आणि मान्यताप्राप्त ठिकाणीच पैसे देऊ शकतात. अनोळखी किंवा संशयास्पद व्यवहारांना पालक त्यांच्या फोनवरून रोखू शकतात.
थोडक्यात सांगायचे तर, मुलांना व्यवहार करायला शिकवणे आणि त्यांच्या खर्चावर लक्ष ठेवणे, यासाठी हे एक सुरक्षित साधन आहे.
गुगल पे ‘पॉकेट मनी’ बाबतच्या अफवा आणि वास्तव:
गुगल पे कडून मुलांसाठी खास ‘पॉकेट मनी’ हे डिजिटल वॉलेट फिचर सादर करण्यात आल्यानंतर या सुविधेबाबत समाजमाध्यमांवर उलटसुलट चर्चा सुरू झाली आहे. विशेषतः या फिचरमुळे मुलांचे बँक खाते पालकांच्या संमतीशिवाय उघडले जाते किंवा मुलांच्या हातात थेट मोठे व्यवहार करण्याचे अधिकार मिळतात, अशा स्वरूपाच्या अफवा पसरवल्या जात आहेत. मात्र, सायबर तज्ज्ञांनी आणि कंपनीच्या अधिकृत सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या सर्व अफवा निराधार आहेत. हे फिचर केवळ पालकांच्या संपूर्ण नियंत्रणाखाली काम करते. मुलांकडे स्वतःचा स्वतंत्र स्मार्टफोन असला तरी, त्यांच्या व्यवहारांची मर्यादा ठरवण्याचे आणि प्रत्येक व्यवहाराला मंजुरी देण्याचे पूर्ण अधिकार पालकांच्या मुख्य खात्याकडेच राहतील. त्यामुळे मुले परस्पर मोठे व्यवहार करतील किंवा आर्थिक फसवणूक होईल, ही भीती तांत्रिकदृष्ट्या चुकीची ठरते.
दुसरीकडे, काही फसव्या लिंकच्या माध्यमातून ‘पोकी मनी’ ॲक्टिव्हेट करा आणि मोफत रिवॉर्ड मिळवा, अशा स्वरूपाचे मेसेजही व्हायरल होत आहेत. अशा लिंकवर क्लिक करणे धोक्याचे असून त्याद्वारे सायबर गुन्हेगार युजर्सची वैयक्तिक माहिती चोरू शकतात. हे फिचर गुगल पे च्या अधिकृत अपडेटद्वारेच उपलब्ध होणार असून त्यासाठी कोणतीही बाह्य लिंक किंवा थर्ड पार्टी ॲप डाऊनलोड करण्याची आवश्यकता नाही. पालकांनी आपल्या पाल्याला हे डिजिटल वॉलेट वापरू देताना केवळ अधिकृत ॲपचाच वापर करावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे. मुले आर्थिकदृष्ट्या साक्षर व्हावीत आणि त्यांना मर्यादित स्वरूपात डिजिटल जगाची ओळख व्हावी, हाच या सुविधेचा मुख्य उद्देश आहे. कोणत्याही अपुऱ्या माहितीवर विश्वास न ठेवता पालकांनी या फिचरच्या अटी व शर्ती समजून घेणे हिताचे ठरेल.
गुगल पे ‘पॉकेट मनी’ कसे वापरावे? जाणून घ्या सोपी प्रक्रिया आणि पालकांसाठीच्या मार्गदर्शक सूचना
गुगल पे ने सुरू केलेले ‘पोकी मनी’ हे फिचर वापरण्यासाठी पालकांना काही सोप्या तांत्रिक स्टेप्स फॉलो कराव्या लागणार आहेत. हे फिचर प्रामुख्याने १३ वर्षांखालील मुलांसाठी डिझाइन केलेले असून, ते पालकांच्या मुख्य गुगल पे खात्याशी लिंक असते. हे वापरण्यासाठी सर्वप्रथम पालकांनी आपल्या स्मार्टफोनमधील गुगल पे ॲप अपडेट करणे आवश्यक आहे. ॲप उघडल्यानंतर ‘प्रोफाइल’ विभागात जाऊन ‘फॅमिली सेटिंग्ज’ किंवा ‘पोकी मनी’ हा पर्याय निवडावा लागतो. तिथे पालकांना आपल्या मुलाचे नाव आणि वयाची नोंद करून त्यांचे एक स्वतंत्र डिजिटल वॉलेट तयार करता येते. या प्रक्रियेत मुलाचे स्वतंत्र बँक खाते असण्याची गरज नसते, कारण हे वॉलेट पालकांच्या बँक खात्यातूनच रिचार्ज केले जाते.
एकदा का मुलाचे खाते तयार झाले की, पालकांना त्यावर दरमहा किंवा गरजेनुसार ठराविक रक्कम ‘पॉकेट मनी’ म्हणून ट्रान्सफर करता येते. मुले त्यांच्या फोनवर गुगल पे वापरून क्युआर कोड स्कॅन करून किंवा ऑनलाइन पेमेंट करून व्यवहार करू शकतात. मात्र, प्रत्येक व्यवहाराची मर्यादा ठरवण्याचे अधिकार पालकांना देण्यात आले आहेत. उदाहरणादाखल, एखादा व्यवहार ५०० रुपयांपेक्षा जास्त असल्यास तो पालकांच्या संमतीशिवाय पूर्ण होऊ शकणार नाही. तसेच, पालकांना आपल्या मुलाच्या व्यवहारांचा संपूर्ण इतिहास (ट्रान्झॅक्शन हिस्ट्री) रिअल टाइममध्ये पाहता येतो. हे फिचर मुलांमध्ये आर्थिक शिस्त लावण्यासाठी अत्यंत प्रभावी ठरत असून, साध्या आणि सुरक्षित इंटरफेसमुळे ते वापरणे अधिक सुलभ झाले आहे. पालकांनी सुरक्षिततेसाठी आपला पिन कोणाशीही शेअर करू नये आणि मुलांच्या व्यवहारांवर वेळोवेळी लक्ष ठेवावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
