एआयच्या नजरेतून वीजचोरांचा शोध; महावितरणच्या मोहिमेत तीन महिन्यांत ६६ कोटींची वीजचोरी उघड

मुंबई : वीजचोरीला आळा घालण्यासाठी महावितरणने आता पारंपरिक तपासणीसोबत आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सचा (एआय) वापर सुरू केला असून, त्याचा परिणाम अवघ्या तीन महिन्यांत दिसून आला आहे. जून ते ऑगस्ट या कालावधीत महावितरणच्या भरारी पथकांनी आणि एआयच्या माध्यमातून केलेल्या विश्लेषणाच्या आधारे तब्बल २७ हजार ९६४ वीजचोरीची प्रकरणे उघडकीस आणली आहेत. या कारवाईत २४ हजार ५०८ प्रकरणांचे मूल्यांकन करण्यात आले असून त्यातून ६६ कोटी २८ लाख रुपयांची वीजचोरी झाल्याचे स्पष्ट झाले आहे.

वीजचोरी आढळलेल्या ग्राहकांना संबंधित रकमेची बिले देण्यात आली आहेत. त्यापैकी आतापर्यंत १० हजार ८१० प्रकरणांमध्ये ग्राहकांकडून २९ कोटी ८५ लाख रुपयांचा भरणा करण्यात आला आहे. वीजचोरीची रक्कम तसेच लागू असलेले तडजोड शुल्क निर्धारित मुदतीत जमा न करणाऱ्यांविरोधात महावितरणकडून फौजदारी कारवाई केली जात आहे. अशा प्रकारच्या २८९ प्रकरणांमध्ये आतापर्यंत गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत.

वीजचोरी शोधण्यासाठी महावितरणने १९० भरारी पथके कार्यरत केली असून, ही पथके विविध ठिकाणी वीज जोडण्यांची प्रत्यक्ष तपासणी करत आहेत. त्याचवेळी वीज वापरातील नमुने, जोडण्यांशी संबंधित उपलब्ध माहिती आणि अन्य बाबींचे एआय मॉड्यूलद्वारे सूक्ष्म विश्लेषण केले जात आहे. या तंत्रज्ञानाच्या आधारे संशयास्पद वीज वापर असलेल्या जोडण्या अधिक अचूकपणे शोधून त्यांची प्रत्यक्ष तपासणी करण्यास मदत होत आहे.

महावितरणच्या मते, पुढील तीन वर्षांत तांत्रिक आणि वाणिज्यिक हानीचे प्रमाण दहा टक्क्यांपेक्षा कमी करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. हे लक्ष्य साध्य करण्यासाठी थकीत वीजबिलांची वसुली आणि वीजचोरीविरोधातील कारवाई यांना विशेष प्राधान्य देण्यात आले आहे. त्यासाठी विकसित करण्यात आलेले एआय मॉड्यूल कारवाई अधिक लक्ष्यित आणि परिणामकारक करण्यास उपयुक्त ठरत असल्याचे महावितरणचे अध्यक्ष लोकेश चंद्र यांनी सांगितले.

वीजचोरीमुळे महावितरणच्या महसुलावर परिणाम होण्याबरोबरच प्रामाणिकपणे वीजबिल भरणाऱ्या ग्राहकांवरही त्याचा अप्रत्यक्ष भार पडतो. त्यामुळे तंत्रज्ञानाच्या मदतीने वीजचोरी शोधण्याबरोबरच थकबाकी वसुली आणि दोषींवर कायदेशीर कारवाईचा वेग वाढविण्याचा महावितरणचा प्रयत्न आहे. त्यामुळे आगामी काळात एआयच्या आधारे वीजचोरीविरोधातील मोहीम आणखी व्यापक होण्याची शक्यता आहे.