मुंबई: कोकणची विस्तीर्ण किनारपट्टी, सह्याद्रीच्या दुर्गम रांगा आणि निसर्गाचे वरदान लाभलेल्या महाराष्ट्र राज्यात साहसी पर्यटनाला आता अधिकृत आणि सुरक्षित स्वरूप प्राप्त होत आहे. पर्यटकांचा वाढता ओढा आणि नैसर्गिक विविधतेचा विचार करून राज्य सरकारने आखलेल्या साहसी पर्यटन धोरणामुळे या क्षेत्राला मोठी गती मिळाली असून, विशेषतः बंजी जंपिंग, स्कुबा डायव्हिंग आणि पॅरासेलिंग यांसारख्या खेळांना पर्यटकांकडून प्रचंड मागणी होत असल्याचे दिसून येत आहे. २४ ऑगस्ट २०२१ रोजी जाहीर झालेल्या या धोरणांतर्गत आतापर्यंत राज्यभरातून ८०९ अर्ज प्राप्त झाले असून, त्यापैकी ६९२ संस्थांना अधिकृत प्रमाणपत्रे बहाल करण्यात आली आहेत. या निर्णयामुळे विखुरलेला साहसी पर्यटन व्यवसाय आता अधिक संघटित झाला असून, पर्यटन आयोजक, कंपन्या, क्लब आणि रिसॉर्ट्सना एका छताखाली आणण्यात यश आले आहे.
या धोरणात केवळ खेळांना प्रोत्साहन न देता पर्यटकांच्या सुरक्षिततेला सर्वोच्च प्राधान्य देण्यात आले आहे. साहसी उपक्रम राबवणाऱ्या आयोजकांसाठी आता कठोर नियमावली लागू करण्यात आली असून, यामध्ये प्रशिक्षित मार्गदर्शक, प्राथमिक उपचार केंद्रे, सुरक्षा जाळ्या आणि आपत्कालीन सायरनची सुविधा असणे अनिवार्य करण्यात आले आहे. मुंबईसारख्या गजबजलेल्या शहरांमध्ये अशा उपक्रमांसाठी पोलीस परवानगी बंधनकारक करण्यात आली असून, अल्पवयीन मुलांच्या सहभागासाठी पालकांची लेखी संमती आवश्यक आहे.
कोणत्याही अपघाताच्या परिस्थितीत आयोजकांवर थेट जबाबदारी निश्चित करण्यात आली असून, नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कडक कायदेशीर कारवाईची तरतूद यात आहे. पर्यटन मंत्री शंभूराज देसाई यांनी या धोरणाबाबत समाधान व्यक्त करताना सांगितले की, या माध्यमातून स्थानिक तरुणांना रोजगाराच्या मोठ्या संधी उपलब्ध होत असून महाराष्ट्राची जागतिक पर्यटन नकाशावर एक वेगळी ओळख निर्माण होत आहे. सुरक्षितता आणि मनोरंजन यांचा समतोल साधत राज्य सरकार आता जबाबदार पर्यटनाला अधिक चालना देत आहे.
